W każdej jednostce gospodarczej zachodzi codziennie dużo różnorodnych zdarzeń gospodarczych. Zdarzenia, które powodują zmiany ilościowe, jakościowe lub wartościowe w stanie składników majątkowych lub w zakresie źródeł ich pochodzenia określane są mianem operacji gospodarczych. Takimi operacjami gospodarczymi są np.: sprzedaż wyrobów, zakup materiałów, uregulowanie zobowiązania wobec dostawcy, wypłacenie pracownikowi wynagrodzenia, itp.
Przyczyny operacji gospodarczych mogą być różne. Mogą one powstawać jako:
· akt woli kierownictwa jednostki gospodarczej np. sprzedaż towarów, zakup środków produkcji, wydanie pracownikowi narzędzi, itp.,
· wynik inicjatywy osób lub instytucji z zewnątrz np. wpływ należności za sprzedane wyroby, żądanie zapłaty, itp.
Wszystkie operacje gospodarcze muszą być udokumentowane, ponieważ tylko takie mogą być rejestrowane przez księgowość.
Dokument księgowy jest to pisemny dowód dokonania lub powstania określonej operacji gospodarczej. Powinien on:
1. Posiadać następujące elementy: a) nazwę i adres wystawiającego, b) nazwę i adres uczestniczącego w operacji (kontrahenta), c) datę sporządzenia oraz okres dokonania operacji gospodarczej, d) opis przedmiotu operacji, e) ilościowe i wartościowe określenie rozmiaru operacji, f) podpisy osób odpowiedzialnych za dokonanie operacji i jej udokumentowanie.
2. Być sprawdzony pod względem formalnym, rachunkowym i merytorycznym oraz zaakceptowany.
3. Posiadać kolejny numer nadany przez komórkę księgowości umożliwiający powiązania dowodu z zapisami księgowymi dokonanymi na jego podstawie.
Zadania jakie spełniają dokumenty w przedsiębiorstwie:
· stanowią podstawę do zapisów księgowych,
· dają podstawy do podejmowania decyzji gospodarczych kierownictwu firmy,
· umożliwiają przeprowadzenie czynności kontrolno-analitycznych w firmie,
· służą ochronie mienia oraz interesów firmy,
· stanowią podstawę dla firmy do dochodzenia swoich praw.

Przez pojęcie rachunkowości rozumie się naukę zajmującą się doskonaleniem systemu ewidencji gospodarczej wyrażającej się w liczbowym ujmowaniu procesów produkcji wraz z zaopatrzeniem i zbytem, a także analizą przyczyn powodujących określone wyniki gospodarowania.
Rachunkowość jest najbardziej sformalizowanym systemem, który charakteryzuje się następującymi cechami:
· wyrażanie wszystkich operacji gospodarczych w mierniku pieniężnym,
· dokonywanie zapisów księgowych wyłącznie na podstawie dokumentów.
· stosowanie do zapisów operacji gospodarczych specyficznych urządzeń księgowych zwanych kontami,
· realizacja zasady podwójnego zapisu,
· zachowanie ciągłości ewidencji księgowej,
· wzmocnienie kontroli wewnętrznej rachunkowości poprzez inwentaryzację.
Najważniejszym zadaniem rachunkowości jest zapewnienie prawdziwego i rzetelnego obrazu sytuacji finansowej jednostki gospodarczej. Ponadto spełnia ona wiele innych funkcji, spośród których na podkreślenie zasługują następujące:
· funkcja informacyjna (pomoc w zarządzaniu),
· funkcja kontrolna (zapobiega nadużyciom),
· funkcja sprawozdawczo-analityczna (różni użytkownicy sprawozdań),
· funkcja dowodowa (postępowanie sądowe, podatkowe).
Użytkownicy informacji pochodzących z rachunkowości:
A. Wewnętrzni
· właściciele firmy.
· zarząd firmy,
· związki zawodowe (pracownicy).
B. Zewnętrzni
· urzędy skarbowe, ZUS,
· kredytodawcy,
· kontrahenci
· konkurujące firmy,
· inwestorzy,
· wywiadownie gospodarcze,
· władze lokalne,
· instytucje planistyczne i statystyczne.

Ludzkość wcześniej posiadła umiejętność prowadzenia rachunków, aniżeli pisania. Przykładem tego jest prowadzenie zapisów liczbowych w postaci wycinanych karbów na kijach. Ludzie, którzy to robili zwani byli karbowymi, co jest synonimem włodarza, nadzorcy robotników.
W starożytnym Egipcie prowadzone były księgi, w których zapisywane były dobra materialne Faraona. Z tego okresu pochodzą m.in. takie pojęcia jak: saldo, tabela. Wykształciła się w owym czasie tzw. księgowość tabelaryczna.
W średniowieczu na dworach władców feudalnych rozwinął się rodzaj księgowości, której głównym zadaniem było ewidencjonowanie wpływów i wydatków oraz ustalanie stanu majątku właściciela na określony dzień. Majątek ten w postaci daniny, podatków i innych opłat gromadzono zwykle w murowanej i sklepionej piwnicy zwanej „camera”. Stąd pochodzi nazwa księgowości z tego okresu – księgowość kameralna. Stosowany był w niej rachunek wyłącznie ilościowy. Obroty w naturze nie były przeliczane na ich wartość pieniężną. Nie liczono też opłacalności przedsiębiorstwa.
Wyższą formą księgowości, ukształtowaną pod koniec średniowiecza była tzw. księgowość kupiecka. Rozwinęła się ona głównie we Włoszech i Hiszpanii gdzie działalność handlowa odgrywała coraz większą rolę. Posługiwano się w niej m.in. kontem księgowym, sporządzano spisy inwentaryzacyjne i bilanse zamknięcia, które umożliwiały ustalenie wyniku finansowego i opłacalności poszczególnych transakcji handlowych.
W XIV w. pojawiła się w miastach włoskich księgowość podwójna prowadzona w dwu księgach. Zapisy były dokonywane najpierw w układzie chronologicznym w dzienniku, na podstawie którego przenoszono je następnie do księgi głównej zawierającej konta. Na zasadzie zapisu podwójnego jest oparte funkcjonowanie kont księgowych również we współczesnych jednostkach gospodarczych.
Rewolucja przemysłowa w XVIII w. dała nowy impuls dla rozwoju rachunkowości na potrzeby kapitalistycznych przedsiębiorstw przemysłowych. Powstał i rozwinął się nowy dział rachunkowości – rachunek kosztów.
Aktualnie wraz z postępem gospodarczym i naukowo-technicznym rozszerza się zakres rachunkowości, powstają nowe metody rachunku kosztów, wzrasta znaczenie i liczba sprawozdań finansowych, wprowadza się do rachunkowości coraz doskonalsze maszyny księgujące aż do komputerów włącznie.


keep looking »